De politiek bepaalt wie tot welke AI toegang heeft
Tot voor kort verscheen een nieuw AI-model en kon iedereen het direct gebruiken. Dat is veranderd. De Amerikaanse overheid bemoeit zich nu actief met de vraag wie toegang krijgt tot de krachtigste modellen, en de gevolgen zijn al zichtbaar.
Fable 5 verdween binnen dagen weer offline
Begin juni bracht Anthropic Fable 5 uit voor iedereen. Een paar dagen later moest het model al weer offline, onder dwang van de Amerikaanse overheid. Die beriep zich op exportcontrolewetgeving en stelde dat buitenlandse gebruikers geen toegang mogen hebben tot het model vanwege nationale veiligheidsbelangen.
Anthropic legde zich neer bij de maatregel, maar publiceerde tegelijkertijd een uitgebreide verklaring waarin het de redenering van de overheid betwist. De gevonden kwetsbaarheid is volgens Anthropic smal en niet-universeel. Andere publiek beschikbare modellen, waaronder GPT-5.5, leveren vergelijkbare mogelijkheden zonder enige beperking. Als deze standaard breed zou worden toegepast, schrijft Anthropic, zou dat de uitrol van elk nieuw frontiermodel in de praktijk stilleggen. Gebruikers van Fable 5 vallen nu terug op Opus 4.8 of een van de andere Claude-modellen, die gewoon beschikbaar blijven.
OpenAI rolt zijn nieuwste model per klant uit
Bij OpenAI speelt iets vergelijkbaars. GPT-5.6 wordt niet breed gelanceerd, maar eerst vrijgegeven aan een kleine groep zakelijke partners. De overheid keurt die toegang per klant goed voordat een bredere uitrol plaatsvindt. Het is de eerste keer dat de Amerikaanse overheid een AI-bedrijf vooraf vraagt om een lancering te beperken.
In beide gevallen gaat het om de krachtigste, nieuwste modellen, met uitgebreide mogelijkheden op het gebied van cybersecurity. De modellen die je dagelijks gebruikt voor schrijven, samenvatten of analyseren blijven gewoon beschikbaar. Overheden gaan dus meebepalen wie wanneer toegang krijgt tot de top van het aanbod.
Het gat tussen lab en gebruiker wordt groter
Verschillende experts verwachten dat deze aanpak de norm wordt voor elk nieuw topmodel. De AI-labs blijven hun modellen in hetzelfde tempo trainen, maar brengen ze trager naar buiten. Zo groeit het gat tussen wat ze intern al kunnen en wat jij op dit moment mag gebruiken.
Dat heeft gevolgen voor hoe je als organisatie naar AI-planning kijkt. De meest geavanceerde modellen bestaan al. Ze zijn alleen nog niet vrijgegeven. Tegelijkertijd is het goed om Chinese AI-modellen in het oog te houden. Die zijn vooralsnog vrij toegankelijk. Als westerse topmodellen langzamer beschikbaar komen, kunnen Chinese aanbieders hun achterstand inlopen. Of het Westen daar vervolgens op reageert met gebruiksbeperkingen voor Chinese AI, is nog onzeker.
Toegang tot AI wordt een geopolitieke kwestie
De periode waarin het nieuwste model automatisch voor iedereen beschikbaar was zodra het uitkwam, lijkt voorbij. Overheden zien krachtige AI-modellen steeds vaker als strategisch goed, vergelijkbaar met halfgeleiders of militaire technologie. Dat betekent niet dat AI onbereikbaar wordt, maar wel dat de toegang tot de allernieuwste capaciteiten steeds vaker afhankelijk is van wie je bent, waar je zit en wat een overheid daarover heeft besloten.
Maak iedere week een sprong vooruit in je marketing AI transformatie
Elke vrijdag brengen wij je de meest actuele inzichten, nieuws en praktijkvoorbeelden over de impact van AI in de marketingwereld. Of je nu je marketing efficiency wilt verbeteren, klantbetrokkenheid wilt verhogen, je marketingstrategie wilt aanscherpen of je bedrijf digitaal wilt transformeren. ‘Marketing AI Friday’ is jouw wekelijkse gids.
Meld je gratis aan voor Marketing AI Friday.
